Miðvikudaginn 2. febrúar kl. 12:10 mun Árni Björnsson, þjóðháttafræðingur, halda fyrirlestur um þorrablót á Íslandi í sal Þjóðminjasafns Íslands. Árni er þekktur fyrir rannsóknir sínar á íslenskum þjóðháttum, hátíðum, siðum og þjóðtrú sem þeim tengjast en bók hans Þorrablót á Íslandi kom fyrst út árið 1986 og hefur verið endurútgefin síðan. Árni bendir m.a. í bók sinni að í rúma öld hafa þorrablót verið haldin á Íslandi fyrir opnum tjöldum, en fyrr á öldum og allt frá kristnitöku kann þorri að hafa verið blótaður á laun.

Árni Björnsson lauk cand.mag. prófi í íslenskri menningarsögu frá Háskóla Íslands árið 1961 og varði doktorsritgerð sína um sögu daganna árið 1995. Hann hefur fengist við kennslu bæði á Íslandi og erlendis, verið styrkþegi við Árnastofnun og þýskar þjóðfræðistofnanir. Þá gengi Árni starfi deildarstjóra þjóðháttadeildar Þjóðminjasafns Íslands frá 1969 til 2002.

Félag þjóðfræðinga á Íslandi og Þjóðminjasafn Íslands standa að fyrirlestrinum. Árni mun fá afhenta viðurkenningu að honum loknum en hann var kjörinn heiðursfélagi Félags þjóðfræðinga á Íslandi á síðasta aðalfundi félagsins.

Grípum nú niður í Þorrablóti á Íslandi þar sem Árni ræðir þann sið að bjóða Þorra. Þar nefnir hann:

,, ... þjóðsögu um vættirnar Þorra, Góu og Einmánuð, sem Ólafur Davíðsson hefur eftir Sveini Sveinbjarnarsyni frá Ósi í Möðruvallasókn. Þar ætlar vond kona að láta tengamóður sína svelta til bana uppi í seli, en það fer á annan veg:

Fyrsta þorradag gekk hún út úr selinu og sá mann standa úti á hlaðinu. Hún spurði, hvað hann héti. hann sagðist heita Þorri. ,,Komdu sæll, Þorri minn", segir kerling, ,,góður muntu mér verða". ,,Svo skal vera", segir hann. Hann vísar gömlu konunni á kú, sem var í fjósi þar skammt frá, og sagði að hún skyldi mjólka hana sér til matar. Að svo mæltu fer Þorri leiðar sinnar, en kerling drekkur mjólk í öll mál allan liðlangan Þorrann.

Þessi dæmi um virðingarvott í garð Þorra merkja þó ekki aendilega, að öll þjóðin hafi viðhaldið þessum sið samtímis. Séra Jón [Halldórsson í Hítardal] kveðst ekki hafa vitað skynsamara fólk leggja þann hégómaskap í venju, en um leið gefur hann óbeint í skyn, að einfaldur almúgi, sem hann þekkir minna, kunni að hafa iðkað þetta annaðhvort sem gamla siðvenju eða nýlegt uppátæki. Það er aftur á móti huglægt og oft stéttbundið mat, hverskonar fólk er kallað skynsamt eða einfalt, rétt eins og skynsemi dýra er metin eftir þvi, hversu vel gengur að gera þau manninum auðsveip og undirgefin. Svipað á raunar oft við um svokallaðar greindarmælingar á okkar dögum."

(bls. 32)

Sigurður Valur Sigurðsson myndskreytti bókina og hér sýnir hann kerlingu heilsa Þorra: